Sztuka pozłotnictwa i inne techniki zdobienia

Oficyna Edukacyjna Wydawnictwa eMPi2s.c.
61-749 Poznań, ul. Św. Wojciech 28
tel. 0-61 8517661, fax 0-61 8530676
www.empi2.pl

W tej pozycji znajdziecie Państwo informacje o historii rzemiosła, opis warsztatu, materiałów i narzędzi pozłotnika, a także opis różnych technik złocenia, dekoracji (form i odlewów), sposobów ich wykonania oraz słowniki: ornamentów i pozłotniczy.

Książka ta jest przeznaczona dla młodych pozłotników jako kompendium wiedzy o technikach pozłotniczych dawnych i współczesnych, jak i dla osób, które interesując się historią sztuki, chcą poznać historię i warsztat tego rzemiosła.
Pozłotnictwo jako zawód doskonale rozwijający się we wcześniejszych epokach obecnie jest rzemiosłem wymierającym, przeżywającym duży kryzys z powodu dzisiejszej mody i wielu innych niesprzyjających przyczyn. Czeka na swój renesans. Współcześni pozłotnicy rzadko wykonują nowe dzieła, co dawniej było tak popularne. Najczęściej znajdują zatrudnienie przy konserwacji obiektów zabytkowych.
Mając na uwadze przyszłość unikalnego rzemiosła oraz widząc w perspektywie możliwości jego rozwoju w związku z postępującymi zmianami w Polsce i Europie, postanowiłam napisać tę książkę z nadzieją, że pomoże ona przyszłym pozłotnikom w edukacji i zrozumieniu zasad, jakimi należy się kierować podczas wykonywania prac pozłotniczych.


SPIS TREŚCI

Od Autora ............................................................................................................. 6

1.   Pozłotnictwo w zarysie historycznym ............................................................... 9

2.   Najważniejsze materiały pozłotnicze .............................................................. 16

2.1.   Złoto ..................................................................................................... 17

Złoto płatkowe – 18. Złoto transferowe – 21. Złoto licowe – 21. Złoto z podściółką – dwojniki – 22. Złoto w proszku – 23.

2.2.   Imitacje złota ......................................................................................... 23

Szlagmetal – 23. Mosiądz – 24. Złoto mineralne – 25. Złoto mozaikowe – 25

2.3.   Platyna ................................................................................................. 26

2.4.   Srebro .................................................................................................. 26

Srebro płatkowe – 27. Srebro w proszku – 27.

2.5.   Imitacje srebra ....................................................................................... 28

Szlagaluminium – 28. Cyna – 28. Srebro mineralne – 29. Srebro mozaikowe – 29.

2.6.   Bizmut .................................................................................................. 29

2.7.   Bolusy .................................................................................................. 30

2.8.   Wypełniacze gruntów ............................................................................. 31

Kreda szampańska – 32. Kreda bolońska – 32

2.9.   Gips ..................................................................................................... 33

2.10. Kleje organiczne ..................................................................................... 33

Klej kostny – 33. Klej skórny – 33. Klej króliczy – 34. Żelatyna – 34. Karuk – 35. Białko jaja – 35. Guma arabska – 35.

2.11. Żywice naturalne .................................................................................... 36

Damara – 36. Mastyks – 37. Szelak – 37.

2.12. Mikstiony .............................................................................................. 38

Mikstion olejno-żywiczny – 38. Mikstion syntetyczny (mleko złoceniowe) – 39

2.13. Plastyfikatory ......................................................................................... 40

2.14. Substancje powierzchniowo czynne .......................................................... 41

2.15. Barwniki organiczne ................................................................................ 41

2.16. Wosk pszczeli ........................................................................................ 42

2.17. Drewno ................................................................................................. 43

3.   Warsztat i narzędzia pozłotnicze ................................................................... 45

3.1.   Warsztat ................................................................................................ 45

3.2.   Narzędzia ............................................................................................... 46

Poduszka pozłotnicza – 46. Nóż pozłotniczy – 47. Agaty – 48. Nastrzelacze – 49. Wisz bosz – 51. Pędzle do pulmentu, alkoholu, szelaku, gruntowania – 51. Inne Akcesoria pozłotnicze - 51

4.   Wprowadzenie do złoceń ............................................................................... 52

4.1.   Złocenia na podłożu drewnianym ............................................................. 53

Przygotowanie podłoża drewnianego – 53. Przygotowanie zaprawy (gruntu) – 54. Gruntowanie – 56. Obróbka gruntu – 58.

4.2.   Złocenie matowe .................................................................................... 59

Złocenie olejne – 59. Złocenie olejne na rozkurz – 65. Malowanie brązą – 65. Złocenie na białku – 66. Złocenie na mordant – 67.

4.3.   Złocenie na pulmencie ............................................................................. 68

Złocenie na połysk płatkami złota – 68. Złocenie proszkiem złota – 78. Złocenie brązą na pulmencie – 81. Złocenie matowe na pulmencie – 81. Złocenie na białym pulmencie – 82.

5.   Srebrzenie .................................................................................................... 84

6.   Zabezpieczanie pozłoty .................................................................................. 85

7.   Metody postarzania pozłoty ........................................................................... 89

7.1.   Patyny .................................................................................................. 90

7.2.   Przetarcia .............................................................................................. 92

8.   Pozłacanie na innych podłożach ..................................................................... 95

8.1.   Złocenie na stiuku ................................................................................... 95

8.2.   Złocenie na kamieniu ............................................................................... 96

8.3.   Złocenie na metalu .................................................................................. 97

8.4.   Złocenie na tynku ................................................................................... 98

8.5.   Złocenie na skórze .................................................................................. 99

8.6.   Złocenie na szkle .................................................................................... 99

8.7.   Złocenie na papierze .............................................................................. 100

9.   Dekoracje ornamentalne ............................................................................. 102

9.1.   Grawerowanie ...................................................................................... 103

9.2.   Puncowanie .......................................................................................... 104

9.3.   Ornamenty wypukłe .............................................................................. 105

10. Formy i odlewy ............................................................................................ 107

10.1. Formy ................................................................................................. 107

Formy elastyczne – 107. Formy elastyczne z płaszczem gipsowym – 111. Formy gipsowe – 111. Formy gipsowe składane (klinowe) – 112. Formy kombinowane - 112. Formy tracone – 112.

10.2. Odlewy ................................................................................................ 113

Sporządzanie masy gipsowej – 113.

11. Kity pozłotnicze ........................................................................................... 114

11.1. Kit kredowo-klejowy ............................................................................. 115

11.2. Kit emulsyjny ....................................................................................... 116

11.3. Kit woskowy ....................................................................................... 116

11.4. Kity trocinowe ..................................................................................... 117

12. Współczesne produkty pozłotnicze .............................................................. 118

13. Ramy ......................................................................................................... 121

13.1. Zdobienia fakturami .............................................................................. 124

13.2. Zdobienie kolorami ............................................................................... 128

Podręczny słownik ornamentów .......................................................................... 131

Słownik pozłotniczy ........................................................................................... 149

Bibliografia ........................................................................................................ 168

Sztuka pozłotnictwa i inne techniki zdobienia

autor: Arleta Tylewicz


Oficyna Edukacyjna Wydawnictwa eMPi2s.c.
61-749 Poznań, ul. Św. Wojciech 28
tel. 0-61 8517661, fax 0-61 8530676
www.empi2.pl